27 września 2019 roku uczniowie Zespołu Szkolno- Przedszkolnego nr 4 z Oddziałami Integracyjnymi  w Brzeszczach postanowili uczcić przypadającą w tym roku 80 rocznicę wybuchu II Wojny Światowej. Nauczycielka muzyki i plastyki – Anna Szlenk zorganizowała wraz z opiekunami: Dorotą Sikorą – nauczycielem języka niemieckiego oraz w-fistami Grzegorzem Majcherczykiem, Danielem Pochopieniem, Markiem Szrombą, Renatem Szymańskim i Mirosławem Włodarczykiem wycieczkę rowerową „Śladami II Wojny Światowej”. Rajd był wyznaczony szlakiem miejsc będących miejscami pamięci związanymi z II Wojną Światową na terenie naszej gminy i zakończył się zwiedzaniem Muzeum – KL Auschwitz II – Birkenau w Brzezince. W przedsięwzięciu wzięło udział 27 uczestników z klas 5-8, którzy przejechali blisko 35km.

Na trasie wędrówki rowerowej uczestnicy rajdu zatrzymali się w następujących miejscach:

  • Pomnik poległych w Kampanii Wrześniowej na cmentarzu komunalnym w Brzeszczach, w którym zostali pochowani żołnierze polegli 3 września 1939 roku w Bitwie pod Łężnikiem oraz w Bitwie pod Rajskiem 4 września 1939 r. oraz masowy grób Żydów pomordowanych przez hitlerowców w czasie „Marszu Śmierci” czyli ewakuacji więźniów z pobliskich obozów koncentracyjnych, który przebiegał przez naszą gminę aż do Wodzisławia Śląskiego.
  • KL Jawischowitz – miejsce podobozu dla więźniów pracujących niewolniczo w Kopalni Brzeszcze, a który znajdował się w Parku Miejskim, uczniowie odwiedzili również miejsce zasadzenia drzewek dębowych mających upamiętniać zbrodnię katyńską, czyli oficerów z tego terenu zamordowanych przez Rosjan strzałem w tył głowy.
  • Pomnik ku czci mieszkańców Jawiszowic, którzy zginęli w latach 1939-45 znajdujący się Jawiszowicach – „Kółku”
  • Grób lotnika amerykańskiego – Alvin’a J. Ellin’a znajdujący się na cmentarzu w Jawiszowicach, który zginał 18 grudnia 1944 roku w drodze powrotnej do Włoch po bombardowaniu zakładów chemicznych w Blachowni w ramach „śląskiej wojny o paliwo” został zastrzelony przez niemieckiego żandarma. Z 10 osobowej załogi samolotu on jeden zginął, ośmiu trafiło do niewoli, a jeden został ukryty przez miejscowy oddział AK „Sosienki” . Również parę kwater dalej znajduje się grób dowódcy tego oddziału – Jana Wawrzyczka, który wraz z partyzantami niósł pomoc więźniom KL Auschwitz – Birkenau i zorganizował ponad 40 ucieczek z tego obozu.
  • Miejsce bitwy „Łężnik”- gdzie, we wrześniu 1939r. na nadwiślańskiej łące zwanej Łężnikiem została stoczona potyczka pomiędzy oddziałem 6 Dywizji Piechoty Armii „Kraków”, a nacierającymi oddziałami niemieckiej Armii Południe. Potyczka zakończyła się klęską. W czasie walki zginęło 11 polskich żołnierzy. W tym samym dniu Niemcy wkroczyli do Brzeszcz i panowali w naszej miejscowości do 27 stycznia 1945r.
  • Miejsce masakry więźniarek KL Auschwitz – Bór. Podobóz przy gospodarstwie rolno‑hodowlanym, utworzony na terenie przysiółków miejscowości Brzeszcze– Budy, Bór oraz części Nazieleniec. W jego granicach, w różnych okresach, funkcjonowały: obóz męski, żeński oraz kobieca karna kompania. Więźniarki pracowały ponad siły m.in. kopiąc rowy, oczyszczając pnie z gałęzi, by przygotować je do wywozu z lasu, lub pogłębiając koryto Wisły i pobliskie stawy rybne.

W pierwszych dniach października w Budach doszło do masakry francuskich Żydówek. Wydarzenia w wielu źródłach określa się mianem buntu. Jedna z Niemek – Elfriede Schmidt, miała rzekomo dostrzec kamień w ręku Żydówki wracającej z toalety do sypialni. Niemka wezwała na pomoc wartowników z SS twierdząc, że więźniarka ją pobiła. W rzeczywistości powodem alarmu była próba spotkania się z mężczyzną, który był wartownikiem, a powstałe zamieszanie miało to ułatwić. Po alarmie dozorczynie i wartownicy rozpoczęli rzeź: drągami, siekierami, kolbami karabinów i wyrzucając z okna poddasza budynku zabili 90 kobiet. Następnego dnia Niemcy zgładzili wszystkie kobiety, które przeżyły masakrę, lecz odniosły rany. Życia pozbawili także sześć funkcyjnych Niemek, które uczestniczyły w rzezi.

 

  • KL Auschwitz II- Birkenau. Niemcy założyli obóz Auschwitz w 1940 r., aby więzić w nim Polaków. Auschwitz II-Birkenau powstał dwa lata później. Stał się miejscem zagłady Żydów. W kompleksie obozowym funkcjonowała także sieć podobozów. W Auschwitz Niemcy zgładzili co najmniej 1,1 mln ludzi, głównie Żydów, a także Polaków, Romów, jeńców sowieckich i osób innej narodowości. Uczniowie odwiedzili m.in. Bramę Śmierci, ruiny krematorium, barak dziecięcy i zapalili znicze na polskiej tablicy przy Pomniku Ofiar Niemieckiego Nazistowskiego Obozu KL Auschwitz-Birkenau.

Rajd zakończył się powrotem do szkoły przez piękny rezerwat „Nazieleńce”.

https://gazetakrakowska.pl/wyprawa-rowerowa-uczniow-z-czworki-w-brzeszczach-po-miejscach-pamieci-ii-wojny-swiatowej-to-byla-niecodzienna-lekcja-historii/ar/c1-14514291

 

Rajd Rowerowy-„Śladami II Wojny Światowej”